Um
Móðir, eiginkona og listakona
Æviágrip og starfsferill listakonunnar
Kaija Tellervo Tanskanen (fædd Piipponen), 1926–2012 (85 ára), var lógónóm, talsérfræðingur og tónlistarkennari með meistaragráðu, auk þess að skrifa ljóð og sögur. Raddbeiting barna var henni hugleikin og hún skrifaði fyrstu kennslubók sína um efnið, Lasten laulukoulu, gefin út af Fazer árið 1963. Kaija hafði einnig áhuga á geðheilbrigðisstarfi og hlaut á fyrsta áratug 21. aldar gullmerki finnsku geðheilbrigðissamtakanna fyrir framlag sitt til geðheilbrigðismála.
Móðir hennar var Iida Piipponen og faðir hennar Matti Piipponen. Kaija var yngst fjögurra systkina. Eftir að faðir hennar veiktist og lést starfaði Iida, móðir hennar, sem bókavörður á Kiihtelysvaara-bókasafninu. Fjölskyldan bjó einnig í bókasafnsbyggingunni. Ást Kaija á bókmenntum og ljóðlist og virðing hennar fyrir bókasöfnum kviknaði á þessum árum.
Grunnmenntun hennar fólst í grunnskólum heimabyggðanna og stúlknaskólanum í Joensuu. Til að sækja þann síðarnefnda þurfti hún að búa nær borginni, aðallega hjá ættingjum.
Í stríðunum starfaði hún sem Litla Lotta við ýmis störf og sinnti að lokum Lotta-störfum í loftvarnarherfylki.
Eftir stríðið flutti Kaija til Lahti til náms við Viipuri-tónlistarstofnunina árin 1944–1946. Síðan flutti hún til Helsinki til starfa og náms. Kaija lauk tónlistarkennaranámi við Sibelius-akademíuna árið 1950.
Kaija giftist árið 1950. Eiginmaður hennar, Pertti Tanskanen, var fæddur árið 1924. Börn þeirra, Varpu, Vesa, Paula og Mervi, fæddust á árunum 1950–1958.
Samhliða uppeldi barnanna lærði hún til lógónóms við Suomen Puheopisto og útskrifaðist árið 1958.
Meðan hún bjó og stundaði nám í Helsinki og nágrenni starfaði hún meðal annars hjá Yleisradio sem hljóðtæknir og talsérfræðingur og sem tónlistarkennari í ýmsum skólum.
Fjölskyldan flutti til Lappeenranta árið 1960 vegna kennarastarfs Pertti.
Í Lappeenranta starfaði Kaija sem einkakennari í píanóleik og raddbeitingu, sem tónlistarkennari í skólum og sem afleysingakennari í ýmsum öðrum greinum.
Hún hóf snemma að sinna bókmenntum og sviðslistum. Á sjöunda og áttunda áratugnum hélt hún fjölmargar ljóðaupplestrar; á áttunda áratugnum voru eigin verk hennar á dagskránni.
Á árum sínum í Lappeenranta skrifaði hún kennslubók í tónlist og ljóðabók, auk ýmissa verka um siðfræði og lífsskoðanir, oft með ljóðrænum þáttum.
Eftir að hún fór á eftirlaun af heilsufarsástæðum flutti Kaija árið 1974 varanlega í sumarhús fjölskyldunnar í Kaarnala í Sipoo, þar sem hún hafði dvalið mörg sumur meðan hún bjó í Helsinki og Lappeenranta.
Síðar á ævinni lauk hún síðustu bekkjum framhaldsskólanámsins sem hún hafði hætt í við Käpylä-kvöldskólann og lauk stúdentsprófi. Kaija lauk meistaragráðu í tónlist frá Sibelius-akademíunni árið 1996.
Kaija bjó í Sipoo til dauðadags. Á veturna bjó hún oft í miðborg Helsinki þar sem daglegt líf og ferðir voru auðveldari. Flest ljóðasöfn hennar urðu til á árunum sem hún bjó í Sipoo.
Hún eyddi síðustu árum sínum á Linda-þjónustuheimilinu í Söderkulla, Sipoo. Kaija var fjölhæfileikarík og nýtti hæfileika sína í blaðadálkum og með virkri þátttöku í ýmsu tómstundastarfi. Allt til æviloka naut hún þess að hitta nánustu fjölskyldu, ættingja og vini og heyra fréttir af þeim.
Helstu atriði tímalínunnar
Áfangar
24. mars 1926 Kaija fæddist í húsi afa síns og ömmu í Heinävaara, Kiihtelysvaara
1927 Fjölskyldan flutti í eigið hús á Kansanaho-býlinu í þorpinu Selkie, Kontiolahti
1931 Heimilið tapaðist á nauðungaruppboði, faðir hennar var lagður inn á sjúkrahús og fjölskyldan flutti heim til ömmu hennar
1932 Bjó hjá ættingjum
1933 Hóf nám í grunnskóla
1934 Fjölskyldan flutti í bókasafnsbygginguna í kirkjuþorpinu
1935 Faðir hennar lést
1936 Lauk fjögurra ára grunnskólanámi
1937 Hóf framhaldsskólanám í Joensuu
1939 Vetrarstríðið
25. júní 1941 Framhaldsstríðið hófst
1942 Stundaði framhaldsskólanám og sinnti Lotta-störfum hjá fjarskiptasveit yfir sumarið
1943 Lauk fimm ára framhaldsskólanámi og sinnti Lotta-störfum hjá lofteftirlitssveit yfir sumarið.
1944 Hætti í menntaskóla að vori eftir eitt ár vegna fjárskorts
19. september 1944 Framhaldsstríðinu lauk
1944–46 Stundaði nám við Viipuri-tónlistarstofnunina í Lahti
1945 Dvaldi síðari hluta ársins á Kontioniemi-berklahælinu
1946–1950 Stundaði nám í kennaradeild skólatónlistar við Sibelius-akademíuna (SA) í Helsinki
1948–1952 Starfaði hjá Yleisradio
1949 Stofnaði fjölskyldu
1950–1959 Starfaði sem tónlistarkennari
1952–1958 Lærði og útskrifaðist sem lógónóm
1958 Fæðing yngsta barnsins
1960 Flutti til Lappeenranta
1960–1962 Rak tónlistarleikskóla
1960 Fyrsta ljóðaupplestrarkvöldið, með verkum eftir Aale Tynni, í Lappeenranta
1962 Flutti sömu dagskrá í Teatteri Jurkka
1962–1974 Starfaði sem tónlistarkennari
1963 Ljóðaupplestur með verkum eftir Aale Tynni og Eino Leino í Lappeenranta
1964 Endurflutningur fyrri dagskráa í Joensuu og Kouvola
1964 Fyrsta útgáfa af Laulukoulu
1966 Aaro Hellaakoski-dagskrá í Lappeenranta, endurtekin í Joensuu, Kouvola og víðar
1969 Aale Tynni-dagskrá í Lappeenranta
1970–1972 Ateistin sanoitus, ritstörf
1971 Fór tímabundið á sjúkralífeyri
1972 Ateistin sanoitus í kammertónlistarsal Finlandia-hallarinnar
1972 Námsferð til Búlgaríu
1973 Sneri aftur til starfa
1974 Settist að til frambúðar í Spjutsund, Sipoo
1975 Fór á örorkulífeyri
1976–1978 Sótti ritlistarnámskeið við Paukkulan opisto í Mikkeli
1977 Jumala, runoja valosta í kammertónlistarsal Finlandia-hallarinnar
1978 Semanttinen todistus Jumalan olemassaolosta í kammertónlistarsal Finlandia-hallarinnar
1978 Neitseellinen syntymä í kammertónlistarsal Finlandia-hallarinnar
1979 Tietämättömyyden tuskasta pois í kammertónlistarsal Finlandia-hallarinnar
1980 Jeesus Kristus on suomeksi Aurinko í kammertónlistarsal Finlandia-hallarinnar
1983–1986 Ritstýrði bók Kaarlo Marjanen
1987 Útskrifaðist úr Käpylä-kvöldskólanum
1989 Synonyymiteoria í kammertónlistarsal Finlandia-hallarinnar
1992 Kandidatspróf í tónlist frá Sibelius-akademíunni (SA)
1992 Grein fyrir ritið Pappilan mäeltä salokyliin, Kiihtelysvaaralukemisto 3
1996 Hlaut meistaranafnbót í tónlist
1997 Dálkar fyrir Mielenterveys tímarit
28. júní 1997 Fyrsti flutningur í Kiihtelysvaara-bókasafninu: Kirjastonhoitaja Iida Piipponen syntyi sata vuotta sitten (30.9.1897), Kiihtelysvaaran Heinävaaralla Ala-Piippolassa. Snælda og skyggnur.
1998 Kiihtelysvaarasta Iida Lampisen kansanlauluja, útsett af Pentti Paalanen
1999 Flutti á Linda-þjónustuheimilið í Söderkulla, Sipoo
1999–2000 Dálkar fyrir Sipoon Sanomat
25. mars 2000 Tanskanen-skemmtun sem framhaldsskólinn í Sipoo hélt í Kiasma í Helsinki
2. desember 2000 Kaija Tanskanen-skemmtun, Synonyymiteoria, í kammertónlistarsal Finlandia-hallarinnar
2001 Hátíð í tilefni af 40 árum Kaija Tanskanen sem ljóðaflytjanda. Dagskrá með hennar eigin textum.
2002 Eiginmaður hennar lést
2003 Greinar fyrir ritið Entiset mänimet, Heinävaaran kyläkirja
fyrsti áratugur 21. aldar Myndbandsupptaka af viðtali við Kaija Tanskanen og ljóðum sem Kaija las sjálf, Timo Munther
15. janúar 2012 Kaija lést í Söderkulla í Sipoo, 85 ára að aldri
Útgáfuskrá
Verk og útgáfur
- Laulukoulu, kennslubók, 1963.
- Ateistin sanoitus, ljóð, 1973.
- Jumala, ljóð, 1975.
- Neitseellinen syntymä, ljóð, 1978.
- Semanttinen todistus Jumalan olemassaolosta, textar, 1978.
- Mini-lapsen laulukoulu, kennslubók, 1979.
- Tietämättömyyden tuskasta pois, ljóð, 1979.
- Ainikki Voipion tie Vassar Collegesta Taipalsaarelle, bók, 1983.
- Runoja Sipoosta Dikter om Sibbo I, 1992. ISBN 951-96669-0-7
- Synonyymiteoria Synonymteorin, textar, 1992.
- Runoja Sipoosta Dikter om Sibbo II, 1996. ISBN 951-96669-2-3
- Runoja Sipoosta Dikter om Sibbo III, 1998. ISBN 951-96669-6-6
- Runoja Sipoosta IV, 1999. ISBN 951-98318-2-7
- Dikter från Sibbo IV, 1999.
- Runoja Sipoosta V, 2000. ISBN 951-98318-0-0
- Dikter från Sibbo V, 2003. ISBN 951-98318-4-3
- Runoja Sipoosta VI, 2003. ISBN 951-98318-1-9
- Dikter från Sibbo VI, 2003.
- Järkytyksiä, sjálfsævisaga sem nær yfir árin 1926–2004, 2004.
- Runoja Sipoosta VII, 2004. ISBN 951-98318-5-1
- Runoja Sipoosta VIII, 2005. ISBN 951-98318-7-8
- Runoja Sipoosta IX, 2005. ISBN 951-98318-9-4
- Runoja Sipoosta X, 2006. ISBN 952-99639-0-4
- Runoja Sipoosta XI, 2007. ISBN 978-952-99639-2-8
- Muistiinpanoja Aurinkojumalasta, 2. útg., Palladium Kirjat, textar, 2008.
- Valittuja runoja vuosilta 1970–2008, 2009.